کاتاراکت یا آب مروارید چیست؟ علائم، تشخیص و عوارض بعد از عمل : کاتاراکت یا آب مروارید، کدرشدن عدسی طبیعی داخل چشم است که می‌تواند باعث تاری دید، حساسیت به نور، دشواری دید در شب و زرد یا کم‌رنگ دیده‌شدن رنگ‌ها شود. تشخیص آن با معاینه کامل چشم‌پزشکی انجام می‌شود. اگر کاهش بینایی در فعالیت‌های روزمره اختلال ایجاد کند، چشم‌پزشک ممکن است جراحی را پیشنهاد کند.
محتوای این مقاله برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه و تشخیص چشم‌پزشک نیست.
آب مروارید چیست؟
عدسی، ساختاری شفاف درون چشم است که به متمرکزشدن نور کمک می‌کند. وقتی عدسی به‌تدریج کدر شود، عبور نور به شبکیه مختل می‌شود و بینایی ممکن است تار، کم‌نور یا زرد به نظر برسد. میزان و محل کدورت در افراد مختلف متفاوت است؛ بنابراین در مراحل اولیه ممکن است تغییر بینایی چندان محسوس نباشد.
کاتاراکت معمولاً به‌آرامی پیشرفت می‌کند و با افزایش سن شایع‌تر است، اما عوامل دیگری مانند برخی بیماری‌های چشمی، دیابت، مصرف طولانی‌مدت بعضی داروها یا آسیب به چشم نیز می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند. وجود تاری دید به‌تنهایی به معنی آب مروارید نیست و علت آن باید با معاینه مشخص شود.
علائم آب مروارید چیست؟
نشانه‌های آب مروارید ممکن است به‌تدریج ظاهر شوند و در هر فرد شدت متفاوتی داشته باشند. علائم شایع عبارت‌اند از:
- تاری یا کاهش وضوح دید، معمولاً بدون درد
- حساسیت بیشتر به نور یا خیرگی، به‌ویژه هنگام رانندگی شبانه
- دشواری دید در نور کم یا شب
- زرد، کدر یا کم‌رنگ دیده‌شدن رنگ‌ها
- نیاز به نور بیشتر برای مطالعه
- تغییر مکرر شماره عینک
- دیدن هاله اطراف چراغ‌ها در برخی افراد
- گاهی تغییر موقت در دید نزدیک یا شماره یک چشم
این علائم می‌توانند علت‌های دیگری هم داشته باشند؛ از جمله عیوب انکساری یا بیماری‌های شبکیه. برای آشنایی با تفاوت مشکلات مربوط به شماره چشم، مطلب عیوب انکساری چشم چیست؟ را بخوانید.
کاتاراکت چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص کاتاراکت : چشم‌پزشک با بررسی سابقه پزشکی و انجام معاینه کامل، وجود آب مروارید و تأثیر آن بر بینایی را ارزیابی می‌کند. معاینه ممکن است شامل سنجش حدت بینایی، بررسی عدسی و دیگر بخشهای چشم و ارزیابی وضعیت شبکیه باشد. گاهی برای انتخاب لنز مناسب یا بررسی علت‌های دیگر کاهش دید، آزمایش‌ها و اندازه‌گیری‌های تکمیلی نیز لازم می‌شود.
تشخیص دقیق اهمیت دارد، چون بیماریهایی مانند گلوکوم یا مشکلات شبکیه نیز ممکن است تاری دید ایجاد کنند یا هم‌زمان با کاتاراکت وجود داشته باشند.
آب مروارید چگونه درمان می‌شود؟
در مراحل ابتدایی، ممکن است تغییر نور محیط یا اصلاح موقت شماره عینک به انجام بعضی فعالیت‌ها کمک کند؛ اما این اقدامات کدورت عدسی را برطرف نمی‌کنند. درمان قطعی کاتاراکت، در صورت نیاز، جراحی و جایگزینی عدسی کدر با لنز مصنوعی است.
زمان جراحی صرفاً بر اساس میزان کدورت تعیین نمی‌شود؛ بلکه شدت اختلال بینایی، نیازهای روزمره فرد، وضعیت کلی چشم و نظر چشم‌پزشک در تصمیم‌گیری اهمیت دارند. برای آشنایی با روش‌های رایج جراحی، تفاوت روش فیکو و فمتو و نکات انتخاب روش، به مقاله عمل آب مروارید با لیزر؛ مقایسه روش سنتی و فمتو کاتاراکت مراجعه کنید.
نکته: مناسب‌بودن روش جراحی یا نوع لنز برای هر فرد باید پس از معاینه و ارزیابی‌های لازم مشخص شود؛ یک روش برای همه بیماران بهترین گزینه نیست.
عوارض احتمالی جراحی کاتاراکت
عوارض عمل آب مروارید : جراحی آب مروارید از جراحی‌های رایج چشم است، اما مانند هر عمل دیگری احتمال عارضه وجود دارد. عوارض جدی شایع نیستند، ولی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- عفونت داخل چشم
- خونریزی
- التهاب یا تورم، از جمله تورم ناحیه مرکزی شبکیه (ماکولا)
- افزایش فشار داخل چشم
- جداشدگی شبکیه، به‌ویژه در برخی افراد پرخطر
- باقی‌ماندن یا بازگشت تاری دید به علت بیماری‌های دیگر چشم
بروز هر عارضه‌ای قطعی نیست. و میزان خطر به وضعیت چشم و سلامت عمومی بیمار بستگی دارد. رعایت دقیق دستورهای پس از عمل و استفاده از قطره‌ها طبق نسخه اهمیت زیادی دارد. درباره مراقبت‌های پس از جراحی، مقاله مراقبت‌های بعد از عمل آب مروارید را ببینید؛
چه علائمی بعد از عمل نیاز به تماس فوری دارند؟
پس از جراحی، اگر هرکدام از نشانه‌های زیر ایجاد شد یا رو به تشدید بود، بدون تأخیر با جراح یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
- درد شدید یا دردی که با داروهای تجویزشده بهتر نمی‌شود
- کاهش ناگهانی دید یا از دست‌رفتن بینایی
- قرمزی یا ترشح قابل‌توجه و رو به افزایش
- تهوع یا استفراغ همراه با درد چشم یا کاهش دید
- ضربه به چشم عمل‌شده
در صورت بروز ناگهانی افت بینایی یا درد شدید، منتظر نوبت معمول ویزیت نمانید و فوراً راهنمایی پزشکی بگیرید.
چرا ممکن است دید بعد از عمل همچنان محدود باشد؟
جراحی کاتاراکت کدورت عدسی را برطرف می‌کند، اما همه بیماری‌های چشمی را درمان نمی‌کند. اگر فرد هم‌زمان دچار دژنراسیون ماکولا، گلوکوم، رتینوپاتی دیابتی یا بیماری‌های دیگر شبکیه باشد، این مشکلات می‌توانند کیفیت بینایی نهایی را محدود کنند. به همین دلیل، بررسی سلامت سایر بخشهای چشم پیش از عمل و پیگیری‌های پس از آن اهمیت دارد.
برای آشنایی با بیماری‌های دیگر چشم، می‌توانید مطلب یووئیت چیست؟ را هم مطالعه کنید. اگر می‌خواهید درباره انتخاب روش‌های جراحی چشم بیشتر بدانید، مقاله کدام جراحی چشم برای شما مناسب است؟ را ببینید. توجه داشته باشید که جراحی‌های اصلاح عیوب انکساری مانند لیزیک با جراحی کاتاراکت تفاوت دارند؛ اطلاعات بیشتر در صفحه جراحی لیزیک چشم در اهواز در دسترس است.
سوالات متداول کاتاراکت یا آب مروارید چیست؟
آیا آب مروارید درد دارد؟
آب مروارید معمولاً بدون درد است و بیشتر با تاری دید، خیرگی یا کاهش وضوح بینایی همراه می‌شود. درد چشم می‌تواند نشانه مشکل دیگری باشد و باید بررسی شود.
آیا همه افراد مبتلا به کاتاراکت باید جراحی شوند؟
خیر. تصمیم به جراحی بر اساس میزان اختلال بینایی، تأثیر آن بر زندگی روزمره، وضعیت کلی چشم و نظر چشم‌پزشک گرفته می‌شود.
آیا عمل کاتاراکت بینایی را کاملاً به حالت طبیعی برمیگرداند؟
نتیجه به وضعیت عدسی و سلامت دیگر بخشهای چشم بستگی دارد. بیماریهایی مانند گلوکوم، مشکلات ماکولا یا رتینوپاتی دیابتی ممکن است پس از عمل نیز بر کیفیت دید اثر بگذارند.
چه زمانی بعد از عمل باید با پزشک تماس گرفت؟
در صورت درد شدید، افت ناگهانی دید، ضربه به چشم یا علائم رو به تشدید، باید سریعاً با چشم‌پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
